Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΝΕΚΡΗΣ ΜΥΡΤΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΕΝΗ ΤΟΠΑΛΟΥΔΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΡΟΔΟ

Η Ελλάδα παρακολουθεί παγωμένη τις εξελίξεις γύρω από τον θάνατο της 19χρονης Μυρτούς στην Κεφαλονιά, σε μια υπόθεση που ξυπνά τους πιο σκοτεινούς εφιάλτες της συλλογικής μας μνήμης. Υπάρχουν εγκλήματα που χαράσσονται ανεξίτηλα στη συνείδηση μιας κοινωνίας, όχι μόνο για τη βιαιότητά τους, αλλά για τον τρόπο με τον οποίο εκθέτουν την απόλυτη απαξίωση της ανθρώπινης ζωής. Η τραγωδία της Μυρτούς στο Αργοστόλι μοιάζει να ακολουθεί ένα ανατριχιαστικό μοτίβο, μια «καρμική» επανάληψη της υπόθεσης που άλλαξε τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την έμφυλη βία στην Ελλάδα: της δολοφονίας της Ελένης Τοπαλούδη.

Όταν το 2018 η Ρόδος γινόταν το σκηνικό της δολοφονίας της Ελένης Τοπαλούδη, κανείς δεν ήθελε να πιστέψει πως λίγα χρόνια μετά, ένα άλλο νησί, η Κεφαλονιά, θα βρισκόταν στη δίνη μιας σχεδόν πανομοιότυπης τραγωδίας. Τα κοινά σημεία των δύο υποθέσεων είναι τόσα πολλά που προκαλούν δέος και οργή.

Πρώτα από όλα, το προφίλ των θυμάτων. Δύο νέα κορίτσια, δύο φοιτήτριες στην αυγή της ζωής τους. Η Ελένη, φοιτήτρια Μεσογειακών Σπουδών στη Ρόδο, και η Μυρτώ, επίσης φοιτήτρια που βρισκόταν στην Κεφαλονιά. Η ηλικία τους –μόλις 21 η Ελένη, 19 η Μυρτώ– υπογραμμίζει το μέγεθος της απώλειας: δύο ζωές που κόπηκαν πριν καν προλάβουν να ανθίσουν, από χέρια ανθρώπων που υποτίθεται πως ανήκαν στην ίδια γενιά, στον ίδιο κοινωνικό κύκλο.

Η γεωγραφία παίζει τον δικό της, μοιραίο ρόλο. Και οι δύο υποθέσεις εκτυλίχθηκαν σε νησιά της Ελλάδας, μακριά από τα αστικά κέντρα, σε κλειστές κοινωνίες όπου η έννοια της «παρέας» και της «φιλοξενίας» μετατράπηκε σε παγίδα θανάτου. Η Ρόδος και η Κεφαλονιά, δύο τουριστικοί παράδεισοι, έγιναν οι τόποι όπου δύο κορίτσια βίωσαν την απόλυτη κόλαση. Η απομόνωση που προσφέρει η νησιωτική γεωγραφία, ειδικά κατά τους μη τουριστικούς μήνες, φαίνεται πως λειτούργησε ενισχυτικά στην αίσθηση ατιμωρησίας των δραστών.

Η εγκατάλειψη: Το κοινό σημείο της απόλυτης απαξίωσης

Το πιο συγκλονιστικό κοινό στοιχείο, ωστόσο, είναι η στάση των δραστών. Στην περίπτωση της Ελένης Τοπαλούδη, οι δύο δράστες την πέταξαν στη θάλασσα ενώ ήταν ακόμα ζωντανή, αδιαφορώντας για τις εκκλήσεις της για βοήθεια. Στην περίπτωση της Μυρτούς στην Κεφαλονιά, η κατηγορία που βαραίνει τους νεαρούς άνδρες είναι η εγκληματική εγκατάλειψη.

Όπως καταγγέλλει η χαροκαμένη μάνα της 19χρονης, το παιδί της «το παρατήσανε» σε μια πλατεία για να μην μπλέξουν οι ίδιοι. Αυτή η επιλογή –να αφήσεις έναν άνθρωπο να ξεψυχήσει αβοήθητος αντί να καλέσεις το ΕΚΑΒ ή να τον μεταφέρεις σε ένα νοσοκομείο– είναι η απόλυτη ταύτιση των δύο εγκλημάτων. Είναι η στιγμή που η ανθρώπινη ιδιότητα υποχωρεί μπροστά στον φόβο της τιμωρίας και στον ναρκισσισμό της αυτοπροστασίας.

Παρά τις τρομακτικές ομοιότητες, υπάρχει μια ειδοποιός διαφορά που πρέπει να αποσαφηνιστεί για την ιστορική και νομική ακρίβεια των γεγονότων. Η δολοφονία της Ελένης Τοπαλούδη δεν είχε καμία εμπλοκή με χρήση ναρκωτικών ουσιών. Εκεί, το κίνητρο ήταν η απόλυτη επιβολή μέσω του βιασμού και η εξάλειψη του «μάρτυρα» μετά την άρνηση της κοπέλας να υποκύψει.

Στην περίπτωση της Μυρτούς, το «κάδρο» περιλαμβάνει τη χρήση ουσιών σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου, γεγονός που περιπλέκει την υπόθεση αλλά δεν μειώνει στο ελάχιστο την ηθική απαξία της εγκατάλειψης. Ενώ στην Ελένη ο θάνατος επήλθε από τον πνιγμό και τα χτυπήματα, στη Μυρτώ ο θάνατος φαίνεται να συνδέεται με την παρενέργεια των ουσιών και την παντελή έλλειψη παροχής βοήθειας από εκείνους που ήταν παρόντες.

Η δολοφονία της Τοπαλούδη ήταν εκείνη που επέβαλε τον όρο «γυναικοκτονία» στον δημόσιο διάλογο. Η υπόθεση της Μυρτούς έρχεται να επιβεβαιώσει ότι το πρόβλημα παραμένει βαθιά ριζωμένο. Και στις δύο περιπτώσεις, βλέπουμε νεαρούς άνδρες –στην Κεφαλονιά μάλιστα με την εμπλοκή ενός πρώην πρωταθλητή που είχε αποθεωθεί– να θεωρούν το γυναικείο σώμα ως κάτι αναλώσιμο.

Η κοινωνία της Κεφαλονιάς σήμερα, όπως και η κοινωνία της Ρόδου και του Διδυμοτείχου τότε, απαιτεί απαντήσεις. Η Μυρτώ έγινε η «Ελένη» της Κεφαλονιάς, υπενθυμίζοντας μας πως όσο η παιδεία και η δικαιοσύνη δεν θωρακίζουν τον σεβασμό στην ανθρώπινη ζωή, τόσο θα μετράμε «Ελένες» και «Μυρτώς».

Οι γονείς της Μυρτούς, όπως και οι γονείς της Ελένης, καλούνται να ανέβουν έναν Γολγοθά, βλέποντας τα παιδιά τους να γίνονται πρωτοσέλιδα και «case studies» σε δικαστικές αίθουσες. Η συμπόνια προς αυτούς τους ανθρώπους είναι το ελάχιστο χρέος μας. Η Μυρτώ δεν είναι απλώς ένα ακόμη θύμα· είναι η ηχώ μιας τραγωδίας που ορκιστήκαμε να μην επιτρέψουμε να ξανασυμβεί, κι όμως συνέβη με τον πιο ανατριχιαστικό τρόπο.

Η σύγκριση των δύο εγκλημάτων αναδεικνύει μια θλιβερή αλήθεια: η βιαιότητα και η αδιαφορία δεν έχουν ημερομηνία λήξης. Η «Ελένη Τοπαλούδη» δολοφονία της Μυρτούς μας υπενθυμίζει ότι η εγκατάλειψη ενός ημιλιπόθυμου ή ετοιμοθάνατου ανθρώπου στο έλεος του Θεού, προκειμένου να διασωθεί η φήμη ή η ελευθερία των δραστών, είναι το χαμηλότερο σημείο της ανθρώπινης φύσης. Είτε στη Ρόδο με τα βράχια και τη θάλασσα, είτε στην Κεφαλονιά με την πλατεία και τις ουσίες, η κατάληξη παραμένει η ίδια: μια κλειστή τρύπα στο χώμα και μια μάνα που ξεσπά σε λυγμούς, ζητώντας το αυτονόητο: Δικαιοσύνη.

Πηγή