ΠΡΟΣΟΧΗ: Aυτό είναι το κοινό παυσίποvο που βλάπτει το συκώτι

Η υπερβολική χρήση της παρακεταμόλης, ενός από τα πιο διαδεδομένα παυσίπονα στην Ελλάδα και παγκοσμίως, μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να προκαλέσει σοβαρή επιβάρυνση στο συκώτι, ακόμη και οξεία ηπατική ανεπάρκεια.

Παρότι πρόκειται για φάρμακο που διατίθεται χωρίς ιατρική συνταγή και χρησιμοποιείται ευρέως για την αντιμετώπιση του πυρετού και του πόνου, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η λανθασμένη ή υπερβολική κατανάλωσή του ενδέχεται να έχει σοβαρές συνέπειες για την υγεία.

Πώς επηρεάζει το συκώτι η παρακεταμόλη

Το ήπαρ αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα όργανα του οργανισμού, καθώς συμμετέχει στην απομάκρυνση τοξινών, στον μεταβολισμό φαρμάκων και στην επεξεργασία θρεπτικών ουσιών.

Η παρακεταμόλη θεωρείται ασφαλής όταν λαμβάνεται στις σωστές δόσεις. Ωστόσο, όταν η ποσότητα ξεπερνά τα επιτρεπτά όρια ή η χρήση της γίνεται για πολλές συνεχόμενες ημέρες, το συκώτι δυσκολεύεται να μεταβολίσει σωστά το φάρμακο.

Η φαρμακοποιός Laura Heath εξηγεί:

«Όταν η ακεταμινοφαίνη (παρακεταμόλη) χρησιμοποιείται σε δόσεις μεγαλύτερες από τις συνιστώμενες, μπορεί να υπερφορτώσει τις διαδικασίες του οργανισμού που είναι υπεύθυνες για τον μεταβολισμό του φαρμάκου. Αν συμβεί αυτό, μπορεί να προκληθεί σοβαρή ηπατική βλάβη».

Ο τοξικός μεταβολίτης που ανησυχεί τους ειδικούς

Σύμφωνα με τη φαρμακοποιό Farrah Tavakoli, το μεγαλύτερο ποσοστό της παρακεταμόλης μεταβολίζεται φυσιολογικά από το ήπαρ, ωστόσο ένα μικρό μέρος μετατρέπεται σε μια τοξική ουσία που ονομάζεται NAPQI.

«Μια μικρή ποσότητα μετατρέπεται σε μια ουσία που ονομάζεται NAPQI, έναν τοξικό μεταβολίτη που μπορεί να γίνει επιβλαβής όταν συσσωρεύεται», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Υπό φυσιολογικές συνθήκες, ο οργανισμός εξουδετερώνει αυτή την ουσία μέσω της γλουταθειόνης, ενός ισχυρού αντιοξειδωτικού. Όταν όμως η κατανάλωση παρακεταμόλης ξεπερνά τα επιτρεπτά όρια, το σώμα αδυνατεί να διαχειριστεί την αυξημένη ποσότητα του τοξικού μεταβολίτη, με αποτέλεσμα να προκαλείται βλάβη στο ήπαρ.

Ποια ποσότητα θεωρείται επικίνδυνη

Σύμφωνα με το American College of Gastroenterology, οι υγιείς ενήλικες δεν πρέπει να λαμβάνουν:

• περισσότερα από 1.000 mg παρακεταμόλης ανά δόση
• περισσότερα από 4.000 mg συνολικά μέσα σε μία ημέρα

Παράλληλα, οι ειδικοί συστήνουν να αποφεύγεται η καθημερινή λήψη άνω των 3.000 mg για διάστημα μεγαλύτερο από 3 έως 5 συνεχόμενες ημέρες.

Η Farrah Tavakoli επισημαίνει:

«Η μέγιστη δόση για τους περισσότερους ενήλικες είναι 4.000 mg ημερησίως».

Κρυμμένη παρακεταμόλη σε πολλά φάρμακα

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα είναι ότι η παρακεταμόλη περιέχεται σε δεκάδες διαφορετικά φάρμακα, γεγονός που οδηγεί πολλούς ανθρώπους να λαμβάνουν μεγαλύτερη ποσότητα χωρίς να το αντιλαμβάνονται.

Η ουσία συναντάται σε:

• φάρμακα για το κρυολόγημα και τη γρίπη
• αντιπυρετικά
• αναλγητικά
• σκευάσματα για ημικρανίες
• ορισμένα φάρμακα για αλλεργίες

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι δεν πρέπει να συνδυάζονται διαφορετικά φάρμακα που περιέχουν παρακεταμόλη χωρίς ιατρική καθοδήγηση.

Τα συμπτώματα που χρειάζονται άμεση προσοχή

Η γιατρός Rucha Shah τονίζει ότι σε περιπτώσεις υπερδοσολογίας ή ηπατικής επιβάρυνσης, απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

«Αν αρχίσετε να παρατηρείτε ίκτερο ή κοιλιακό πόνο ή αν κατά λάθος καταναλώσατε υπερβολική ποσότητα, πρέπει να ενημερώσετε αμέσως τον γιατρό σας — μερικές φορές απαιτείται νοσηλεία για περαιτέρω έλεγχο», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Συμπτώματα όπως:

• κιτρίνισμα στο δέρμα ή στα μάτια
• έντονος πόνος στην κοιλιακή χώρα
• ναυτία
• υπνηλία
• αδυναμία

ενδέχεται να αποτελούν ενδείξεις σοβαρής ηπατικής δυσλειτουργίας και δεν πρέπει να αγνοούνται.

Η σημασία της σωστής χρήσης

Παρότι η παρακεταμόλη παραμένει ένα από τα ασφαλέστερα και αποτελεσματικότερα παυσίπονα όταν χρησιμοποιείται σωστά, οι ειδικοί υπογραμμίζουν πως η αλόγιστη χρήση ακόμη και ενός «απλού» φαρμάκου μπορεί να κρύβει κινδύνους.

Η σωστή δοσολογία, η αποφυγή συνδυασμών με άλλα σκευάσματα και η ενημέρωση από γιατρό ή φαρμακοποιό αποτελούν βασικά βήματα για την ασφαλή χρήση της.

Πηγή