Η «σιωπηλή» νόσος που χτυπά το συκώτι για χρόνια χωρίς συμπτώματα – Τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσετε και ποιοι κινδυνεύουν

Μία από τις πιο σοβαρές μορφές λιπώδους νόσου του ήπατος είναι η στεατοηπατίτιδα που σχετίζεται με μεταβολική δυσλειτουργία, γνωστή ιατρικά ως MASH. Το πιο τρομακτικό με αυτή την πάθηση είναι πως η συσσώρευση λίπους προκαλεί σταδιακά φλεγμονή και κυτταρική βλάβη, χωρίς ο ασθενής να καταλαβαίνει το παραμικρό. Για πολλά χρόνια, η νόσος μπορεί να εξελίσσεται αθόρυβα, με τους περισσότερους να μαθαίνουν τα δυσάρεστα νέα μόνο όταν κάνουν εξειδικευμένες εξετάσεις αίματος, απεικονιστικούς ελέγχους ή όταν έχουν ήδη δημιουργηθεί σοβαρές ουλές στο όργανο.

Γιατί η MASH δρα τόσο ύπουλα;

Ο λόγος που η συγκεκριμένη ηπατική νόσος δεν δίνει άμεσα συμπτώματα κρύβεται στις τεράστιες αντοχές του ίδιου του συκωτιού. Ακόμα και όταν ξεκινά η φλεγμονή και η δημιουργία ουλών, το ήπαρ συνεχίζει πεισματικά να εκτελεί τις βασικές του λειτουργίες.

Στα πρώτα στάδια, η καταστροφή είναι μικροσκοπική. Αρχικά, συσσωρεύεται λίπος στα ηπατικά κύτταρα, στη συνέχεια εμφανίζεται η φλεγμονή και, σιγά-σιγά, δημιουργείται ουλώδης ιστός. Καθώς αυτή η διαδικασία ίνωσης προχωρά, ο ασθενής μπορεί να αισθάνεται απολύτως υγιής. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, η απουσία συμπτωμάτων δεν σημαίνει απαραίτητα και απουσία βλάβης στο συκώτι – ειδικά αν μιλάμε για άτομα με διαβήτη, παχυσαρκία ή μεταβολικό σύνδρομο.

Τα πρώτα (και τα πιο επικίνδυνα) συμπτώματα

Όταν τελικά ο οργανισμός αρχίζει να χτυπάει «καμπανάκι», τα σημάδια είναι συχνά τόσο ασαφή που εύκολα παρερμηνεύονται. Μια ανεξήγητη κόπωση ή μια ήπια ενόχληση στο πάνω δεξιό μέρος της κοιλιάς είναι συνήθως τα πρώτα συμπτώματα, τα οποία οι περισσότεροι αποδίδουν στο άγχος, την κακή διατροφή ή απλώς στο πέρασμα των χρόνων.

Όταν η κατάσταση φτάσει στο απροχώρητο

Καθώς η νόσος προχωρά και η βλάβη γίνεται σοβαρή, τα συμπτώματα γίνονται πολύ πιο έντονα. Σε προχωρημένη ηπατική νόσο (που υποδηλώνει κίρρωση ή ηπατική ανεπάρκεια και απαιτεί άμεση ιατρική παρέμβαση), μπορεί να εμφανιστούν:

• Πρήξιμο στην κοιλιά ή τα πόδια

• Ίκτερος (κιτρίνισμα στα μάτια ή το δέρμα)

• Εύκολη δημιουργία μωλώπων ή ανεξήγητη αιμορραγία

• Έντονη αδυναμία και απώλεια μυϊκής μάζας

• Επίμονος κνησμός (φαγούρα) στο δέρμα

• Αισθήματα σύγχυσης

• Ασυνήθιστη υπνηλία

• Ανεξήγητη απώλεια βάρους

Ποιοι βρίσκονται στο «κόκκινο» της επικινδυνότητας;

Η MASH είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη μεταβολική δυσλειτουργία. Υπάρχουν συγκεκριμένοι παράγοντες που εκτοξεύουν τον κίνδυνο εμφάνισής της. Στην ομάδα υψηλού κινδύνου ανήκουν άτομα με:

• Διαβήτη τύπου 2 και αντίσταση στην ινσουλίνη

• Αυξημένο σωματικό βάρος ή παχυσαρκία (ειδικά με μεγάλη περίμετρο μέσης)

• Υψηλά επίπεδα τριγλυκεριδίων και χαμηλή «καλή» χοληστερόλη (HDL)

• Υψηλή αρτηριακή πίεση

Προσοχή όμως: Δεν χρειάζεται να είναι κανείς εμφανώς υπέρβαρος για να νοσήσει από MASH. Το οικογενειακό ιστορικό, η γονιδιακή προδιάθεση, η υπνική άπνοια, το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) αλλά και η λήψη συγκεκριμένων φαρμάκων μπορούν εξίσου να αυξήσουν τον κίνδυνο.

Μπορεί να σωθεί το συκώτι; Οι επιλογές θεραπείας

Τα καλά νέα είναι πως στα αρχικά στάδια (πρώιμη MASH και ίνωση), η κατάσταση είναι αναστρέψιμη, αρκεί να αντιμετωπιστούν οι παράγοντες κινδύνου. Η απώλεια βάρους, η σωστή διατροφή, η τακτική άσκηση και ο αυστηρός έλεγχος του διαβήτη, της πίεσης και της χοληστερόλης θεωρούνται «κλειδιά» για την αποκατάσταση του οργάνου.

Για ορισμένους ενήλικες ασθενείς, οι οποίοι βρίσκονται στο στάδιο μέτριας έως προχωρημένης ίνωσης –αλλά δεν έχουν φτάσει σε κίρρωση– υπάρχει πλέον φαρμακευτική αγωγή. Αυτή χορηγείται συνδυαστικά με δίαιτα και άσκηση, πάντα υπό την καθοδήγηση εξειδικευμένου γιατρού. Αντίθετα, αν η νόσος έχει προχωρήσει σε κίρρωση, η αναστροφή είναι εξαιρετικά δύσκολη και η θεραπεία εστιάζει στην αποφυγή των επιπλοκών και στον τακτικό έλεγχο για καρκίνο του ήπατος.

Ο μεγάλος μύθος με τις εξετάσεις αίματος

Ένα από τα πιο συχνά ερωτήματα είναι αν μπορεί κάποιος να έχει φυσιολογικά ηπατικά ένζυμα και ταυτόχρονα να πάσχει από MASH. Η απάντηση είναι καταφατική. Τα ένζυμα του συκωτιού έχουν διακυμάνσεις και πολλά άτομα με σημαντική ίνωση παρουσιάζουν φυσιολογικές εξετάσεις αίματος. Αυτός είναι και ο λόγος που οι ειδικές απεικονιστικές εξετάσεις ή οι βιοψίες είναι συχνά ο μόνος τρόπος για να βγει μια ασφαλής διάγνωση.

Πηγή