Σήμερα, η Ορθόδοξη Εκκλησία γιορτάζει τη μνήμη ενός από τους σημαντικότερους Αγίους της, τον Άγιο Αλέξανδρο, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως. Η ημέρα αυτή δεν είναι μόνο μια ευκαιρία για εορτασμό, αλλά και μια στιγμή αναστοχασμού για την ανδρεία και την πίστη που υπηρέτησε με αφοσίωση. Παράλληλα, οι πιστοί γιορτάζουν τους
Σήμερα γιορτάζει ο σπουδαίος Άγιος με το υπέροχο όνομα που υπερασπίστηκε με σθένος την Ορθόδοξη πίστη
Σήμερα, Σάββατο 30 Αυγούστου, σύμφωνα με το εορτολόγιο, η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Αγίου Αλεξάνδρου, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, του Αγίου Ευλαλίου Ιεράρχου εν Κύπρω και του Οσίου Φύλακος.
Την ίδια ημέρα γιορτάζουν ο Αλέξανδρος, ο Αλέκος, ο Αλέξης, ο Άλεξ, η Αλεξάνδρα, η Αλεξάντρα, η Αλεξία, η Αλέκα, ο Αλέξο, η Αλέξω και η Σάντρα, καθώς επίσης ο Ευλάλιος, η Ευλαλία και ο Φύλακας.
Ο Άγιος Αλέξανδρος, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως
Ο Άγιος Αλέξανδρος έζησε από το 237/244 έως το 337 και υπηρέτησε ως επίσκοπος Βυζαντίου για περισσότερα από είκοσι χρόνια, από το 314/317 έως το 337.
Ήταν ο πρώτος που έφερε τον τίτλο του Αρχιεπισκόπου Νέας Ρώμης/Κωνσταντινουπόλεως, καθώς κατά τη διάρκεια της επισκοπείας του η Πόλη μετονομάστηκε και εξελίχθηκε σε κέντρο Συνόδου των επισκόπων της περιοχής.
Ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι μελετητές, μεγάλο μέρος των πληροφοριών που έχουν διασωθεί για τον Αλέξανδρο βασίζεται περισσότερο στην παράδοση και τον μύθο παρά σε απολύτως αξιόπιστες ιστορικές πηγές.
Τα πρώτα χρόνια και η αφιέρωσή του στον Θεό
Σύμφωνα με το Συναξάριο, ο Αλέξανδρος γεννήθηκε στην Καλαβρία. Οι πηγές αναφέρουν ότι ήταν 73 ετών όταν ανέλαβε ως επίσκοπος Βυζαντίου, γεγονός που τοποθετεί τη γέννησή του μεταξύ των ετών 241 και 244.
Οι γονείς του ονομάζονταν Γεώργιος και Βρυαίνη. Από μικρή ηλικία αφιερώθηκε στον Θεό και κλείστηκε σε μοναστήρι.
Η παράδοση αναφέρει ότι παρέμεινε εντελώς νηστικός για 20 ημέρες και έζησε εντελώς γυμνός για τέσσερα χρόνια. Παράλληλα, αντιμετώπισε και επιθέσεις Σαρακηνών.
Στη συνέχεια περιόδευσε στην Ελλάδα μαζί με τους μαθητές του, Βιτάλιο και Νικηφόρο.
Οι ιστορικοί που έζησαν κοντά στην εποχή του τον περιγράφουν ως άνθρωπο που δεν ήταν ιδιαίτερα ευφραδής, αλλά ξεχώριζε για την αρετή και τη βαθιά πίστη του στον Θεό. Ο Θεοδώρητος, μάλιστα, τον χαρακτηρίζει «ἀποστολικοῖς χαρίσμασι λαμπρυνόμενος».
Η πορεία του ως επίσκοπος Βυζαντίου
Ο Αλέξανδρος εξελέγη αρχικά βοηθός επίσκοπος του ηλικιωμένου επισκόπου Μητροφάνη. Πριν από τον θάνατό του, ο Μητροφάνης φέρεται να άφησε εντολή ώστε ο Αλέξανδρος να είναι ο διάδοχός του.
Κατά τη διάρκεια της επισκοπείας του πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια της Κωνσταντινούπολης, στις 11 Μαΐου 330.
Λίγα χρόνια αργότερα, το 336, συγκροτήθηκε στην Κωνσταντινούπολη η πρώτη Ενδημούσα Σύνοδος, στην οποία συμμετείχαν επίσκοποι της περιοχής. Τότε ήταν που ο επίσκοπος της Νέας Ρώμης άρχισε να χρησιμοποιεί τον τίτλο του Αρχιεπισκόπου.
Η μεγάλη αντιπαράθεση με τον Αρειανισμό
Το σημαντικότερο γεγονός που σημάδεψε την επισκοπεία του Αλεξάνδρου ήταν η Αρειανή έριδα.
Όταν ξεκίνησε η διαμάχη, ο Αλέξανδρος Αλεξανδρείας ζήτησε τη συνεργασία του Αλεξάνδρου Κωνσταντινουπόλεως για την αντιμετώπιση του Αρειανισμού, τον οποίο θεωρούσε αίρεση.
Οι περισσότερες πηγές αναφέρουν ότι ο Αλέξανδρος Κωνσταντινουπόλεως συμμετείχε στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο, η οποία πραγματοποιήθηκε στη Νίκαια της Βιθυνίας το 325 και καταδίκασε τον Αρειανισμό.
Φέρεται να συμμετείχε ως αναπληρωτής του Μητροφάνη. Ωστόσο, υπάρχουν και πηγές που υποστηρίζουν ότι ο ίδιος ο Μητροφάνης παρευρέθηκε στη Σύνοδο, παρά το γεγονός ότι τότε θα έπρεπε να ήταν 117 ετών.
Η άρνηση να δεχθεί πίσω τον Άρειο
Αργότερα, ο Άρειος επιχείρησε να επιστρέψει στους κόλπους της Εκκλησίας.
Ο Αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Α΄, έχοντας πειστεί από τους Ευσεβιανούς, έδωσε εντολή στον Αλέξανδρο να αποδεχθεί επίσημα την επιστροφή του Αρείου.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Σωκράτη τον Σχολαστικό, ο Άρειος δεν είχε ουσιαστικά μετανοήσει για την αίρεσή του, αλλά παρέμενε αμφιταλαντευόμενος. Ο Αλέξανδρος γνώριζε αυτή την κατάσταση και αρνήθηκε να τον δεχθεί ξανά στην Εκκλησία.
Παρά τις απειλές των Ευσεβιανών ότι θα καθαιρεθεί και θα εξοριστεί, ο Αλέξανδρος παρέμεινε σταθερός στη θέση του.
Μάλιστα, κλείστηκε στον τότε καθεδρικό ναό της Αγίας Ειρήνης και προσευχόταν θερμά στον Θεό να τον πάρει από τη ζωή, παρά να υποχρεωθεί να αποκαταστήσει έναν άνθρωπο που θεωρούσε ότι προσποιούνταν πως είχε μετανοήσει.
Τελικά, ο Άρειος πέθανε στον δρόμο προς την εκκλησία, πριν προλάβει να επιστρέψει σε εκκλησιαστική κοινωνία.
Το τέλος της ζωής του
Ο Άγιος Αλέξανδρος πέθανε το 337, την ίδια χρονιά με τον Αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Α΄.
Σύμφωνα με την παράδοση, λίγο πριν από τον θάνατό του όρισε ως διάδοχό του τον Παύλο. Παράλληλα, φέρεται να προειδοποίησε τον κλήρο για τον Μακεδόνιο.
Ο Μακεδόνιος έγινε Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως το 342 και οι διδασκαλίες του αποτέλεσαν τη βάση για τον Μακεδονιανισμό.
Πηγή