Συναγερμός έχει σημάνει στην Ελλάδα μετά την κατάσχεση ενός μεγάλου φορτίου κονσερβοποιημένου τόνου, το οποίο κρίθηκε επικίνδυνο για την υγεία. Οι αρχές εντόπισαν σοβαρές ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια του προϊόντος, καθώς περιείχε επικίνδυνες συγκεντρώσεις ισταμίνης, προειδοποιώντας για πιθανές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία.
Ελλάδα – Τόνος σε κονσέρβα: Κατασχέθηκαν πάνω από 19 τόνοι – Κίνδυνος δηλητηρίασης με ταχυκαρδία, δύσπνοια και υπόταση
Συναγερμός για σχεδόν 20 τόνους κονσερβοποιημένου τόνου – Το φορτίο ήταν προέλευσης Τουρκίας
Στην κατάσχεση και οριστική καταστροφή ενός ιδιαίτερα μεγάλου φορτίου κονσερβοποιημένου τόνου προχώρησαν οι αρμόδιες κτηνιατρικές υπηρεσίες της Περιφέρειας Αττικής, μετά τον εντοπισμό πολύ υψηλών συγκεντρώσεων ισταμίνης.
Πρόκειται για 19.448,04 κιλά κονσερβοποιημένου τόνου σε ηλιέλαιο, προέλευσης Τουρκίας, τα οποία κρίθηκαν μη ασφαλή και ακατάλληλα για ανθρώπινη κατανάλωση. Το φορτίο αποτελούνταν από 1.903 χαρτοκιβώτια και, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, δεν έφτασε στην αγορά ούτε στους καταναλωτές.
Από την Τουρκία το φορτίο – Δεν έχει ανακοινωθεί μάρκα
Ένα από τα βασικά στοιχεία της υπόθεσης είναι η χώρα προέλευσης. Ο ακατάλληλος κονσερβοποιημένος τόνος είχε εισαχθεί από την Τουρκία, με τη διαδικασία ελέγχου να ξεκινά στον Συνοριακό Σταθμό Ελέγχου Πειραιά.
Μέχρι στιγμής, πάντως, στις πηγές που εξετάσαμε δεν κατονομάζεται συγκεκριμένη μάρκα, παραγωγός ή εμπορική εταιρεία. Επομένως, δεν υπάρχει τεκμηρίωση που να επιτρέπει τη σύνδεση της συγκεκριμένης κατάσχεσης με κάποια γνωστή μάρκα τόνου που πωλείται στην Ελλάδα.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς η αναφορά σε μια συγκεκριμένη εταιρεία χωρίς επίσημα στοιχεία θα μπορούσε να δημιουργήσει λανθασμένες εντυπώσεις.
Τι έδειξαν οι εργαστηριακοί έλεγχοι
Το φορτίο υποβλήθηκε σε επίσημο εργαστηριακό έλεγχο από τη Χημική Υπηρεσία Πειραιά του Γενικού Χημείου του Κράτους.
Τα αποτελέσματα οδήγησαν στην άμεση κινητοποίηση των αρμόδιων αρχών: σε πέντε από τις εννέα μονάδες δειγματοληψίας η ισταμίνη ξεπερνούσε τα 200 mg/kg, ενώ η μέση τιμή των αποτελεσμάτων έφτασε τα 574,1 mg/kg.
Μετά τα αποτελέσματα, κατασχέθηκε ολόκληρο το φορτίο και αποκλείστηκε η δυνατότητα διάθεσής του στην αγορά. Οι σχεδόν 20 τόνοι οδηγήθηκαν σε εγκεκριμένη μονάδα αποτέφρωσης για καταστροφή.
Γιατί η ισταμίνη στον τόνο αποτελεί πρόβλημα
Η ισταμίνη μπορεί να σχηματιστεί σε ορισμένα ψάρια όταν δεν τηρούνται οι κατάλληλες συνθήκες διαχείρισης και συντήρησης. Η παρουσία της σε υψηλές συγκεντρώσεις συνδέεται με τροφική δηλητηρίαση, γι’ αυτό και υπάρχουν συγκεκριμένα όρια και έλεγχοι για τα αλιευτικά προϊόντα.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το ουσιαστικό για τους καταναλωτές είναι ότι οι αρχές αναφέρουν πως το επίμαχο φορτίο εντοπίστηκε και κατασχέθηκε πριν φτάσει στην αγορά.
Ποιοι είναι οι βασικοί τόνοι που συναντάμε στην αγορά;
Η συγκεκριμένη υπόθεση δεν πρέπει να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι όλοι οι τόνοι ή όλα τα προϊόντα μιας χώρας είναι προβληματικά. Η ασφάλεια ενός προϊόντος εξαρτάται από την εκάστοτε παρτίδα, την επεξεργασία, τη συντήρηση και τους ελέγχους.
Επιπλέον, η λέξη «τόνος» δεν περιγράφει ένα και μοναδικό ψάρι. Υπάρχουν αρκετά διαφορετικά είδη με διαφορετική γεύση, υφή, χρήση και εμπορική αξία. Ο FAO κατατάσσει μεταξύ των σημαντικότερων εμπορικών ειδών τον skipjack, τον yellowfin, τον albacore, τον bigeye και τα διάφορα είδη bluefin.
Albacore – Μακρύπτερος τόνος
Ο albacore (Thunnus alalunga) είναι ιδιαίτερα γνωστός στην αγορά της κονσέρβας. Χαρακτηρίζεται από πιο ανοιχτόχρωμη σάρκα και ιστορικά έχει υψηλότερη εμπορική αξία στην κονσερβοποιία. Ο FAO αναφέρει ότι ο albacore χρησιμοποιείται σε μεγάλο βαθμό για κονσερβοποίηση και ότι η λευκή σάρκα του συνέβαλε στην ανάπτυξη της αγοράς του κονσερβοποιημένου τόνου.
Yellowfin – Κιτρινόπτερος τόνος
Ο yellowfin (Thunnus albacares) είναι ένα από τα σημαντικότερα εμπορικά είδη παγκοσμίως. Χρησιμοποιείται τόσο για κονσερβοποίηση όσο και για άλλες μορφές κατανάλωσης. Στην επίσημη ευρωπαϊκή βάση εμπορικών ονομασιών, για την Ελλάδα εμφανίζεται ως «Τόνος κίτρινος».
Μαζί με τον skipjack, αποτελεί βασική πρώτη ύλη της παγκόσμιας βιομηχανίας κονσερβοποιημένου τόνου.
Skipjack – Παλαμίδα/Skipjack tuna
Ο skipjack (Katsuwonus pelamis) είναι εξαιρετικά σημαντικός για την παραγωγή κονσέρβας. Σύμφωνα με στοιχεία του FAO, χρησιμοποιείται κυρίως για κονσερβοποίηση και αντιπροσωπεύει πολύ μεγάλο μέρος των παγκόσμιων αλιευμάτων τόνου.
Είναι ένα από τα είδη που συναντώνται συχνότερα στα προϊόντα «light tuna» διεθνώς.
Bigeye – Μεγαλόφθαλμος τόνος
Ο bigeye (Thunnus obesus) είναι διαφορετική περίπτωση. Ζει σε μεγαλύτερα βάθη και έχει υψηλότερη περιεκτικότητα σε λίπος σε σχέση με ορισμένα άλλα είδη, χαρακτηριστικό που τον έχει κάνει ιδιαίτερα περιζήτητο στην αγορά sashimi.
Bluefin – Ερυθρός τόνος
Οι bluefin τόνοι συγκαταλέγονται στα πιο πολύτιμα είδη, ιδιαίτερα στην αγορά sushi και sashimi. Δεν αποτελούν το χαρακτηριστικό είδος που έχουμε στο μυαλό μας όταν μιλάμε για μια απλή οικονομική κονσέρβα τόνου. Ο FAO καταγράφει διαφορετικά είδη bluefin, όπως Atlantic, Pacific και southern bluefin.
Ποιος τόνος θεωρείται «καλύτερος»;
Δεν υπάρχει μία απόλυτη απάντηση, καθώς εξαρτάται από το τι αναζητά ο καταναλωτής.
Για κονσέρβα με πιο ανοιχτόχρωμη σάρκα, ο albacore θεωρείται παραδοσιακά πιο premium επιλογή. Ο yellowfin επίσης έχει σημαντική εμπορική αξία και χρησιμοποιείται ευρέως στην κονσερβοποίηση, ενώ ο skipjack είναι από τις συνηθέστερες επιλογές για καθημερινές κονσέρβες. Για sushi και sashimi, διαφορετικά χαρακτηριστικά κάνουν είδη όπως bluefin και bigeye ιδιαίτερα περιζήτητα.
Δεν σημαίνει όμως ότι ένα ακριβότερο είδος είναι αυτομάτως και «ασφαλέστερο». Άλλο η ποικιλία και η ποιότητα του ψαριού και άλλο η ασφάλεια μιας συγκεκριμένης παρτίδας.
Τι να κοιτάμε στην ετικέτα της κονσέρβας
Για έναν καταναλωτή που θέλει να γνωρίζει καλύτερα τι αγοράζει, έχει αξία να κοιτάζει την ακριβή ονομασία του προϊόντος και, όπου αναγράφεται, το είδος του τόνου. Οι ευρωπαϊκοί κανόνες αναγνωρίζουν διαφορετικά είδη που μπορούν να χρησιμοποιούνται σε προϊόντα τόνου, μεταξύ των οποίων albacore, yellowfin, bluefin, bigeye και skipjack.
Παράλληλα, είναι χρήσιμο να ελέγχονται η ημερομηνία, η ακεραιότητα της συσκευασίας και οι οδηγίες του κατασκευαστή. Μια κονσέρβα που παρουσιάζει εμφανή αλλοίωση ή ζημιά στη συσκευασία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται όπως ένα άθικτο προϊόν.
Το κρίσιμο στοιχείο: Oι 19 τόνοι ήταν από την Τουρκία, αλλά δεν κυκλοφόρησαν στην αγορά
Η υπόθεση είναι σοβαρή λόγω τόσο της τεράστιας ποσότητας όσο και των εργαστηριακών ευρημάτων. Ωστόσο, υπάρχει και ένα καθοριστικό στοιχείο που αποτρέπει τον πανικό:
Οι 19.448,04 κιλά κονσερβοποιημένου τόνου ήταν προέλευσης Τουρκίας, αλλά σύμφωνα με τις αρμόδιες αρχές κατασχέθηκαν πριν φτάσουν στους καταναλωτές και οδηγήθηκαν για οριστική καταστροφή.
Συνεπώς, με τα μέχρι τώρα δημοσιευμένα στοιχεία δεν υπάρχει λόγος οι καταναλωτές να πετούν γενικά κονσέρβες τόνου που έχουν ήδη αγοράσει ούτε υπάρχει τεκμηρίωση για να στοχοποιηθεί συγκεκριμένη μάρκα.
Πηγή